Dolar kuru borsayı nasıl etkiler?
Kur, borsayı iki ayrı kanaldan etkiler: şirketlerin gerçek kârlılığı üzerinden ve ölçü biriminin kendisi üzerinden. Bu ikisini karıştırmak en sık yapılan hatadır.
Ölçü birimi etkisi
Lira değer kaybettiğinde, başka hiçbir şey değişmese bile TL cinsinden fiyatların yükselmesi beklenir. Bu, endeksin yükselmesi olarak görünür; oysa şirketlerin dolar cinsinden değeri sabit kalmıştır. Dolar bazlı grafik bu etkiyi sıfırlar.
Gerçek kârlılık etkisi
Kur hareketi her şirketi aynı yönde etkilemez. İhracatçı şirketler için zayıf lira gelir artışı demektir. Girdisini dolarla alan veya döviz borcu bulunan şirketler için aynı hareket maliyet ve borç yükü artışıdır. Bu yüzden dolar bazlı grafiklerde şirketler birbirinden belirgin biçimde ayrışır.
İkisini ayırt etmenin yolu
Bir hissenin dolar bazlı grafiği yükseliyorsa, yükseliş kurdan bağımsız bir değer artışıdır. TL bazlı yükselirken dolar bazlı düşüyorsa, yükselişin kaynağı ölçü birimidir. Aynı testi endeksin tamamına uygulamak, piyasanın gerçekten mi yoksa yalnızca nominal olarak mı büyüdüğünü gösterir.
Endeks üzerinde iki etkinin toplamı
Son bir yılda BIST 100 TL bazlı +%2,7, dolar bazlı -%13,3 değişti. Endeksin dolar bazlı zirvesi 22 Tem 2024 tarihinde $338,59 idi; bugün bu seviyenin %33,8 altında.
Bu bölümdeki rakamlar canlı veriden gelir.
BIST 100 endeksinin dolar bazlı grafiğiKur yükselince borsa neden yükseliyor?
Büyük ölçüde ölçü birimi etkisidir: aynı şirketler daha çok lira eder. Dolar bazlı bakıldığında bu yükselişin çoğu ortadan kalkar.
Hangi şirketler zayıf liradan kazançlı çıkar?
Geliri döviz, maliyeti ağırlıkla lira olan ihracatçılar genelde kazançlı çıkar. Döviz borcu yüksek veya ithal girdiye bağımlı şirketler olumsuz etkilenir.
Rehber yazılarındaki örnek rakamlar gün sonu kapanışıyla otomatik güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.